ΑΓΟΡΑΦΟΒΙΑ ΚΑΙ  ΚΡΙΣΕΙΣ ΠΑΝΙΚΟΥ

 

   Η αγοραφοβία είναι μια σπάνια αγχώδης διαταραχή, που μπορεί να διαταράξει σημαντικά την ζωή του ασθενή αλλά και την απόλαυσή της. Από το πρώτο συνθετικό «Αγορά» ,που σημαίνει την συνάθροιση των πολιτών, κατανοούμε ότι ο αγοραφοβικός βιώνει έντονο άγχος και φόβο, σε συνθήκες συναθροίσεων ανθρώπων. Τυπικές καταστάσεις είναι οι εξής:
 

―   Κλειστά μέρη με πολύ κόσμο (θέατρο, κινηματογράφος, μαγαζιά).

―   Μέσα μαζικής μεταφοράς.

―   Μεγάλα, ανοιχτά μέρη (για παράδειγμα, πλατείες).

―   Όταν βρίσκεται στην ουρά για κάτι (δημόσιες υπηρεσίες, ΑΤΜ).

 

   Ακόμη,  σε περιστάσεις που το άτομο νοιώθει εγκλωβισμένο ή αβοήθητο όπως :

―    Σε στενούς χώρους όπως το ασανσέρ ή σε τούνελ.

―    Ολομόναχος στο σπίτι.

               

   Να σημειώσουμε εδώ ότι σε πολλές περιπτώσεις η σκέψη ότι θα πρέπει άρον-άρον, ξαφνικά και αναιτιολόγητα να εγκαταλείψει την συντροφιά ή τον χώρο που βρίσκεται, αν τον πιάσει η φοβία, κάνει τον άνθρωπο να αποφεύγει να βγει από το σπίτι, περισσότερο από ντροπή παρά από τον φόβο της παγίδευσης ή του κινδύνου.

 

ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙ ΝΑ ΑΠΟΦΥΓΕΙ ΤΟ ΑΤΟΜΟ;

―  Το να βιώσει μια κρίση πανικού ,γιατί συχνά οι κρίσεις πανικού προηγούνται της αγοραφοβίας, εντείνονται και γίνονται συχνές, και εν συνεχεία το άτομο αρχίζει να αναπτύσσει την φοβία.

   Οι κρίσεις πανικού είναι επεισόδια έντονου άγχους που διαρκούν από µερικά  δευτερόλεπτα έως αρκετές ώρες µε κύρια συμπτώματα:

  • την ταχυκαρδία,
  • το αίσθηµα δύσπνοιας ή πνιγµού,
  • την εφίδρωση,
  • την τρεµούλα,
  • την ναυτία, την ζάλη,
  • τον φόβο ότι θα χάσει κάποιος τον έλεγχό του και θα τρελαθεί ή ότι θα πεθάνει, που συχνά οδηγούν τους πάσχοντες σε νοσοκοµεία για έλεγχο της υγείας τους.

 

    Πολλά από αυτά τα συμπτώματα είναι ίδια για διάφορες άλλες ασθένειες, και αυτό σημαίνει πως η αγοραφοβία δεν είναι η ευκολότερη διαταραχή, όσον αφορά στην διάγνωση. Οι κρίσεις πανικού (ή ο φόβος για την εμφάνισή τους) οδηγούν στην αποφυγή των καταστάσεων, χώρων ή συνθηκών όπου αυτές συνέβησαν αρχικά, µε αποτέλεσμα τον περιορισμό της ζωής των πασχόντων.

 

―  Το να αισθανθεί το άτομο αδυναμία ή αμήχανα μπροστά σε κόσμο λόγω πχ απώλειας ελέγχου κένωσης του πεπτικού, ζαλάδας ή λιποθυμίας. Αυτό συμβαίνει στις περιπτώσεις όπου το άτομο δεν έχει εμφανίσει στο παρελθόν ποτέ κρίσεις πανικού.
 
    Να διευκρινίσουμε εδώ, ότι η απλή ανησυχία δεν έχει σχέση με την φοβία. Η τελευταία μας σταματά από δραστηριότητες και καθορίζει σε σημαντικό βαθμό τις επιλογές μας.  Οι δε κρίσεις πανικού, είναι εξάρσεις φόβου που έρχονται φαινομενικά από το πουθενά και διαρκούν για λίγα λεπτά, χωρίς να υπάρχει ρεαλιστικός κίνδυνος.
 

ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ

    Η αγοραφοβία δεν είναι ιδιαίτερα συχνή. Για παράδειγμα, λιγότερο από το 1% του πληθυσμού των Η.Π.Α. την έχει. Φαίνεται πως οι γυναίκες βρίσκονται σε δύο ως και τρεις φορές μεγαλύτερο κίνδυνο από τους άντρες, να υποφέρουν από αυτήν, και απαντάται με μεγαλύτερη συχνότητα σε εφήβους και νεαρούς ενήλικες.

 

ΤΑ ΑΙΤΙΑ

   Η αγοραφοβία πιστεύεται ότι οφείλεται σε συνδυασμό γενετικών και περιβαλλοντικών παραγόντων, ιδιαίτερα δε εμφανίζεται στα μέλη οικογενειών όπου βιώνουν συχνά αγχωτικά συμβάντα. Άλλες καταστάσεις που μπορούν να προκαλέσουν παρόμοια συμπτώματα μπορεί να είναι το άγχος του χωρισμού, η διαταραχή του μετατραυματικού στρες και η μείζονα καταθλιπτική διαταραχή.

 

 

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ

   Από πλευράς χημικής φαρμακευτικής αγωγής, τα φάρμακα που συνταγογραφούνται τις περισσότερες φορές, σε περιπτώσεις αγοραφοβίας, είναι αντικαταθλιπτικά, ή φάρμακα που καταπολεμούν το άγχος, και ξεκινούν από μικρές δόσεις, με σκοπό την παραγωγή περισσότερης σεροτονίνης στον εγκέφαλο.

   Διαδεδομένοι τρόποι αντιμετώπισης είναι η Συμπεριφορικογνωστική και η Βιοανάδραση, που είναι αφάρμακη μέθοδος αντιμετώπισης των φοβιών και κλάδος της Νευροφυσιολογίας. Μέσω της Βιοανάδρασης, το άτομο μαθαίνει πως να απευαισθητοποιείται από τα ερεθίσματα ή τις καταστάσεις που πυροδοτούν την εμφάνιση του πανικού ή της φοβίας.

  Ουσιαστικά, με την Βιοανάδραση, επανεκπαιδεύουμε το νευρικό μας σύστημα να αντιδρά με τον φυσιολογικό τρόπο που αρμόζει σε κάθε κατάσταση και όχι με υπερδιέγερση του Συμπαθητικού Νευρικού Συστήματος δηλαδή με την «Πάλη ή Φυγή», που συμβαίνει όταν απειλείται η ακεραιότητα ή η ζωή μας.  Η αντίδραση πάλης ή φυγής, όταν πράγματι αντιμετωπίζουμε κίνδυνο, κινητοποιεί όλον τον οργανισμό για παλέψει ή να ξεφύγει. Γι αυτό η καρδιά χτυπάει ταχύτερα -ώστε να στείλει αίμα στους μύες μας- για να παλέψουμε ή για να τρέξουμε να γλυτώσουμε.  Η αναπνοή μας επιταχύνεται ώστε να εμπλουτιστεί με οξυγόνο το αίμα στους μύες. Γενικά, μέσω ορμονικών μεσολαβητών του στρες (πχ κορτιζόλη, αδρεναλίνη κτλ), επηρεάζονται όλες μας οι λειτουργίες σε σωματικό αλλά και ψυχοδιανοητικό επίπεδο, δηλαδή η αντίληψη, η μνήμη, τα συναισθήματα.  Όταν ο κίνδυνος έχει περάσει, χαλαρώνουμε και οι λειτουργίες μας επανέρχονται στην φάση ηρεμίας. Αν όμως νοητικά αναβιώνουμε τον κίνδυνο -ενώ δεν υπάρχει πλέον υπαρκτός λόγος- αναπαράγεται όλη η αντίδραση «πάλης ή φυγής» ,βιώνοντας φόβο ή και πανικό.

   Ο ιατρός Σπύρος Διαμαντίδης, στο βιβλίο του «Εσύ ελέγχεις το στρες τώρα» αναφέρει : «η, με μεγάλη επιτάχυνση, ανάπτυξη του εγκεφαλικού φλοιού δημιούργησε ένα χάσμα μεταξύ της φυσικής και της ιδεατής απειλής, η οποία έχει πάψει πια να έχει φυσική υπόσταση, αλλά είναι γνωστική» και συνεχίζει «απέναντι στις νοητικές, ή με άλλα λόγια γνωστικές απειλές, ο άνθρωπος δεν μπορεί ούτε να φύγει ούτε να παλέψει, αν δεν γνωρίζει τον ειδικό τρόπο».
 
   Τα θετικά αποτελέσματα του ελέγχου, μέσω της Βιοανάδρασης, των κρίσεων φοβιών και κρίσεων πανικού, αναφέρονται σε αρκετές μελέτες όπως Meuret, Wilhelm & Roch (PMID: 14724927), Eli Somer (American Journal Clin. Hypn. 37:3, Jan 1995, S. Diamantidis, Z. Polychnronopoulou16ο Ιατρικό Συνέδριο Ενόπλων Δυνάμεων 1996).
 

   Τέλος, σημαντική είναι η θεραπευτική συμβολή της Προηγμένης Ομοιοπαθητικής, στις φυσικές μεθόδους αντιμετώπισης των κρίσεων πανικού και των φοβιών γενικότερα (πχ αγοραφοβία, κλειστοφοβία, υψοφοβία, φόβος επερχόμενης καταστροφής, φόβος για αρρώστιες ή θάνατο). Το ιδιότυπο βίωμα μεγάλης εσωτερικής δυσφορίας, που νοιώθει το άτομο στις καταστάσεις αυτές, το εξουθενώνει σωματικά και ψυχολογικά.  Μέσω ειδικών σχημάτων Προηγμένης Ομοιοπαθητικής, υποστηρίζεται η πολύπλευρη ενίσχυση του οργανισμού, ώστε να επανέλθει στην κατάσταση ηρεμίας. Αυτό επιτυγχάνεται μέσω της καλύτερης λειτουργίας του Παρασυμπαθητικού Συστήματος, που είναι αυτό που αντιρροπεί το υπερδιεργμένο Συμπαθητικό Ν.Σ, αλλά και μέσω της εναρμονισμένης λειτουργίας συναισθήματος και λογικής, που διαχειρίζονται την αντίληψη μας, για το τι συμβαίνει στο περιβάλλον και τις αντιδράσεις μας σε αυτό. Επίσης, και μέσω της απάλυνσης κάποιων ιδιοσυγκρασιακών ευαισθησιών, που είναι το υπόστρωμα για την εμφάνιση των ψυχοσωματικών διαταραχών, επιτυγχάνονται καλύτερα αποτελέσματα.

 

 

ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΓΓΕΛΙΝΑΣ

Γενικός Ιατρός